Endoproteza
kolana: wskazania, zabieg i rehabilitacja

Jeżeli od dłuższego czasu doskwiera Ci ból kolana, fizjoterapia nie przynosi już poprawy, a lekarz zalecił wszczepienie endoprotezy, ten artykuł jest dla Ciebie. Wyjaśniamy najważniejsze kwestie dotyczące endoprotezoplastyki kolana oraz rehabilitacji pooperacyjnej.

Czym jest endoprotezoplastyka kolana?

Endoprotezoplastyka (alloplastyka) to zabieg polegający na częściowym lub całkowitym zastąpieniu uszkodzonego stawu implantem, czyli endoprotezą, w celu odtworzenia powierzchni stawowych. Pozwala on zmniejszyć ból i poprawić funkcjonowanie stawu. Całkowita alloplastyka kolana uznawana jest za złoty standard leczenia zaawansowanej choroby zwyrodnieniowej, czyli osteoartrozy.

Częstość wykonywania tego zabiegu rośnie z roku na rok. Przeprowadza się go głównie u osób starszych, choć operowani są coraz młodsi pacjenci. Endoprotezoplastykę wykonuje się w dwóch wariantach, jako wymianę całkowitą lub częściową, które różnią się zakresem wymienianych powierzchni stawu.

Wskazania do zabiegu

Głównym wskazaniem do wszczepienia endoprotezy jest zaawansowana choroba zwyrodnieniowa, która powoduje silny ból, ograniczenie ruchomości oraz obrzęki, pogarszając funkcję kolana i jakość życia. Szacuje się, że około 95% całkowitych alloplastyk kolana wynika z uszkodzeń powierzchni stawowych w przebiegu osteoartrozy.

Do innych przyczyn kwalifikujących do zabiegu należą:

• reumatoidalne zapalenie stawów (RZS),
• urazy, na przykład złamania,
• dysplazja stawu,
• nowotwory,
• silny ból nieustępujący mimo leczenia zachowawczego.

Poprawa jakości życia po zabiegu

Większość osób po całkowitej wymianie stawu kolanowego odczuwa wyraźną poprawę jakości życia oraz większą zdolność do wykonywania codziennych czynności. Rehabilitacja korzystnie wpływa również na zdrowie psychiczne i pomaga zmniejszyć lęk przed ruchem. U niemal wszystkich pacjentów poprawa funkcji kolana utrzymuje się przez 10 do 15 lat. Jednym z głównych celów zabiegu jest zmniejszenie bólu, większość operowanych zgłasza znaczną ulgę w porównaniu ze stanem sprzed operacji.

Skutki pooperacyjne

Mimo wysokiej skuteczności zabiegu, około 20% pacjentów bywa niezadowolonych z jego efektów, najczęściej z powodu utrzymującego się bólu lub nierealnych oczekiwań. Operacja wiąże się też z pewnym ryzykiem oraz naturalnymi następstwami:

• Ból. Naturalny w pierwszych tygodniach gojenia.
• Zmniejszenie siły mięśniowej. Siła mięśnia czworogłowego spada o około 30% zaraz po zabiegu, dlatego konieczna jest jak najwcześniejsza rehabilitacja.
• Obrzęki. Mogą obejmować kolano, podudzie i stopę.
• Ograniczenie ruchomości. Trudność z wyprostem i zgięciem kolana, często wynikająca z bólu i wzmożonego napięcia mięśni.

Uwaga: po miesiącu spadek siły mięśnia czworogłowego może wynosić aż 50 do 60%, jeśli nie wdrożono odpowiedniej rehabilitacji.

Rehabilitacja

Rehabilitacja po wszczepieniu endoprotezy kolana przebiega etapami, a jej intensywność i cele zmieniają się wraz z postępem gojenia. Poniższa tabela przedstawia kolejne fazy powrotu do sprawności:

Podsumowanie

Endoprotezoplastyka kolana to częsta i skuteczna operacja, która odtwarza powierzchnie stawowe uszkodzone przez chorobę zwyrodnieniową, reumatoidalne zapalenie stawów, nowotwór, dysplazję lub uraz. Poprawia funkcję stawu i zmniejsza ból, przekładając się na lepszą jakość życia. Trzeba jednak pamiętać, że operacja to dopiero połowa sukcesu, niezbędna jest jakościowa, zaangażowana fizjoterapia. Powrót do pełnej sprawności trwa kilka miesięcy, ale większość pacjentów odczuwa znaczną ulgę.