Kolano
skoczka (tendinopatia więzadła rzepki): objawy i leczenie

Czy odczuwasz pogarszający się ból kolana przy skakaniu, lądowaniu lub szybkim starcie do piłki? A może kłucie pod rzepką przy schodzeniu ze schodów lub klęczeniu? Jeśli tak, prawdopodobnie doskwiera Ci kolano skoczka.

Czym jest kolano skoczka?

Kolano skoczka to tendinopatia więzadła rzepki. Proces degeneracyjny wynikający z nagromadzenia mikrourazów przy częstym obciążaniu tkanek. Gdy ciało przez długi czas nie regeneruje się wystarczająco, a obciążenia rosną, dochodzi do urazu.

Więzadło rzepki jest ważną strukturą, która przenosi siły przez kolano z mięśnia czworogłowego uda, dużego mięśnia z przodu uda odpowiedzialnego za prostowanie kolana. Sama nazwa sugeruje, że problem dotyczy wyłącznie skoczków, jednak badania i praktyka pokazują, że doskwiera on znacznie szerszej grupie sportowców oraz osobom ćwiczącym rekreacyjnie.

Stadia tendinopatii więzadła rzepki

Dolegliwość rozwija się stopniowo, a jej nasilenie można podzielić na cztery stadia:

• Stadium 1.. Ból pojawia się wyłącznie po zakończeniu aktywności.
• Stadium 2.. Ból występuje na początku aktywności, znika po rozruszaniu i wraca wraz ze zmęczeniem.
• Stadium 3.. Ból towarzyszy zarówno aktywności, jak i odpoczynkowi, utrudniając codzienne funkcjonowanie.
• Stadium 4.. Całkowite zerwanie więzadła, które kwalifikuje do leczenia operacyjnego.

Czynniki ryzyka

Na rozwój kolana skoczka wpływają zarówno cechy osobnicze, jak i sposób treningu. Do czynników osobniczych i fizycznych należą:

• płeć męska,
• nadwaga,
• ograniczona elastyczność i siła mięśni kolan oraz bioder,
• zmniejszona ruchomość stawu skokowego.

Wśród czynników związanych z treningiem wymienia się:

• zbyt częste treningi siłowe,
• zbyt dużą liczbę skoków,
• gwałtowne zwiększenie trudności i ilości ćwiczeń,
• treningi na twardym podłożu.

Co ciekawe, częstość urazu na twardym podłożu wynosi 38%, a na miękkim spada o około 20%. Dobór odpowiedniej nawierzchni może więc realnie zmniejszyć ryzyko przeciążenia.

Częstość występowania

Występowanie kolana skoczka różni się w zależności od dyscypliny. Najczęściej dotyka koszykarzy, problem może obejmować nawet 45% zawodników, oraz siatkarzy, wśród których odsetek wynosi około 32%. Dolegliwość pojawia się również u osób uprawiających bieganie, lekkoatletykę, piłkę nożną, tenis czy narciarstwo. To wyraźny sygnał, że kolano skoczka nie jest problemem zarezerwowanym wyłącznie dla sportów skocznościowych.

Rehabilitacja

Głównym celem rehabilitacji jest stopniowa poprawa tolerancji więzadła na obciążanie. Fundamentem całego procesu powinny być ćwiczenia siłowe, tylko one zwiększają wytrzymałość więzadła rzepki i odwrażliwiają je na ból. Cały proces trwa zwykle od 3 do 6 miesięcy, w zależności od stopnia uszkodzenia, sprawności, wieku oraz zaangażowania pacjenta. Warto przy tym wiedzieć, że 7 na 10 osób wraca do aktywności już po 3 miesiącach od rozpoczęcia rehabilitacji.

Proces przebiega etapami, których cele i metody zmieniają się wraz z postępem gojenia:

Złotym standardem w leczeniu kolana skoczka są ćwiczenia ekscentryczne, czyli kontrolowane opuszczanie ciężaru. Przebudowują one strukturę więzadła, dzięki czemu zaczyna ono lepiej absorbować obciążenia.

Inne formy leczenia

Poza ćwiczeniami stosuje się także inne metody, jednak wyłącznie jako uzupełnienie terapii ruchowej:

• fala uderzeniowa,
• iniekcje z osocza bogatopłytkowego (PRP),
• operacja. Rozważana, gdy rehabilitacja nie przynosi efektów po ponad 6 miesiącach.

Warto pamiętać, że fala uderzeniowa i iniekcje to dodatek, który umożliwia efektywniejsze wykonywanie ćwiczeń, nie są one „magicznym środkiem” usuwającym ból.

Podsumowanie

Kolano skoczka to uraz przeciążeniowy więzadła rzepki, degeneracja i zmiany w jego budowie, które powodują ból, tkliwość oraz sztywność poranną i utrudniają bieganie, skakanie, przysiady czy chodzenie po schodach. Dolegliwość występuje w wielu dyscyplinach, najczęściej u koszykarzy i siatkarzy. Podstawą leczenia pozostaje fizjoterapia i ćwiczenia siłowe, zwłaszcza ekscentryczne, które przebudowują i wzmacniają więzadło.